Ken Vandermark

Ur. 1964-09-22, Warwick, Rhode Island (USA)

saksofonista, klarnecista

Od kilku lat, jeden z najważniejszych muzyków współczesnego jazzu. Rewelacyjnie sprawny saksofonista (przede wszystkim tenorowy) i klarnecista (przede wszystkim basowy). Jego gra na obu tych instrumentach, powoduje, że znaleźć się on powinien pośród najwybitniejszych przedstawicieli obu tych instrumentów we współczesnym jazzie. Winien być jednak postrzegany także jako animator jazzowej sceny. Wielość projektów, które prowadzi doprawdy imponuje.

Wczesny okres jego twórczości, to współpraca z rockowym (czy lepiej powiedzieć avant-rockowym) w zasadzie zespołem The Flying Luttenbachers. Zresztą przez całe lata 90. aktywnie włącza się w działalność różnych zespołów awangardowej sceny rockowej, jak Gastr del Sol, czy Jima O'Rourke. Podstawową formą wypowiedzi Vandermarka pozostaje jednak jazz.

Już na początku wykluwania się jego jazzowych koncepcji, Vandermark pokazał cały jego eklektyzm, jednak z drugiej strony silnie osadzony w tradycji spod znaku Aylera czy Colemana. Okres ten prezentują nagrania Ken Vandermark Quartet, którego koncepcja przeniesiona została do The Vandermark 5, jednego z kilku najważniejszych projektów Vandermarka.

Początkowo The Vandermark 5 sięgał w równym stopniu do tradycji free jazzu, jak i muzyki rockowej, stapiając te dwa światy w jedną formułę, w stopniu chyba dotychczas nieznanym. Od płyty "Acoustic Machine", z muzyki tego zespołu wyeliminowane zostało charakterystyczne dla niej brzmienie przesterowanej gitary, które w największym stopniu odpowiadało za sonorystyczne pokrewieństwo z rockiem.

Równolegle z The Vandermark 5, prowadzone jest trio DKV, w skład którego, oprócz Vandermarka, wchodzą Hamid Drake oraz Kent Kessler. Ten zespół, prezentujący akustyczne trio ściśle nawiązuje do tradycji free jazzowej, wywodzącej się z wczesnych form free, dorzucając jednak młodzieńczą witalność.

Bardziej rytmiczno-rockową postacią tria jazzowego prezentowanego przez Vandermarka jest Spaceways Incorporated, zespół z udziałem Nate'a McBride'a i Hamida Drake'a, powstały by przypomnieć nagrania Sun Ra. Obecnie prezentujący już własną twórczość, jednak w dalszym ciągu słychać w nim rockową witalność wywiedzioną z "przebojów" Sun Ra.

Niezależnie od tych projektów, Vandermark uczestniczy w nagraniach NRG Ensemble, w którym zajął miejsce jego twórcy Hala Russella. Vandermark czynnie włącza się również w projekty powstałe przy współudziale muzyków amerykańskich i z kontynentu europejskiego: od kilku lat jest członkiem tentetu Petera Brötzmanna, a także współprowadzi dwa amerykańsko-skandynawskie projekty: School Days oraz Territory Band. Szczególnie ten ostatni prezentuje prawdziwy melanż różnych inspiracji - od jazzowych po przywodzące na myśl muzykę współczesną. Często także uczestniczy w nagraniach AALY Trio Matsa Gustafssona. Oprócz tych zespołów, Vandermark jest również aktywny w różnego rodzaju okazjonalnych projektach jak, duety (np. z Jebem Bishopem), czy tria (np. z Joe Morrisem, czy Johnem McPhee, czy Pandelisem Karayorgisem).

Gra i dotychczasowa aktywność Vandermarka spotkała się w roku 1999 z uznaniem, albowiem dostał on w tym roku nagrodę MacArthura (stając się jej laureatem pośród takich luminarzy jazzu, jak Cecil Taylor, czy Anthony Braxton).

Ken Vandermark wielokrotnie koncertował w Polsce, m.in. z DKV Trio (2002), LKV Trio (2003), The Vandermark 5 (2004), które zaowocowało 12-płytowym boksem "Alchemia", Bridge 61 (2005), Free Music Ensemble (2006).

Wywiady:
Ken Vandermark: Najważniejsze są koncerty
Ken Vandermark: Generalnie kocham muzykę
Vandermark, kto to właściwie jest?
Ken Vandermark: No, pieprzyć to! I tak będziemy robić swoje!

Artykuły:
Jeden z najjaśniejszych momentów w karierze Kena Vandermarka
Open ears (in Poland)!

Galerie:
Bartek Winiarski - The Vandermark 5
Paweł Żuk - The Vandermark 5 (2)
Bartek Winiarski - Bridge 61 (1)
Bartek Winiarski - Bridge 61 (2)
Bartek Winiarski - Bridge 61 (3)

Wybrana dyskografia:

DKV Live (1996)
Target Or Flag (1997; TheVandermark 5)
Barraka (1997; DKV)
Hidden In The Stomach (1997; AALY)
Fred Anderson/DKV Trio (1997)
Live In Wels & Chicago, 1998 (1998; DKV)
Stumble (1998; AALY)
Simpatico (1999; The Vandermark 5)
Deep Telling (1999; DKV z Joe Morrisem)
Live At The Glenn Miller Cafe (1999; AALY)
Design In Time (1999; Sound In Action)
I Wonder If I Was Screaming (2000; AALY)
Burn The Incline (2000; The Vandermark 5)
Thirteen Cosmic Standards (2000; Spaceways Inc.)
Crossing Division (2000; School Days)
Expansion Slang (2000; Tripleplay)
English Suites (2000; Lytton/Vandermark)
Acoustic Machine (2001; The Vandermark 5)
Transatlantic Bridge (2001; Territory Band)
No Such Thing (2001; z Karayorgisem i McBride'em)
Trigonometry (2002; DKV)
Atlas (2002; Territory Band 2)
Version Soul (2002; Spaceways Inc.)
In Our Time (2002; School Days)
Two Days In December (2002)
Free Jazz Classics Vols. 1 & 2 (2002; The Vandermark 5)
Furnace (2003; Free Fall)
Airports For Light (2003; The Vandermark 5)
Gambit (2004; Tripleplay)
Elements of Style... Exercises in Surprise (2004; TheVandermark 5)
Furniture Music (2004)
Underground (2004; z FME)
Map Theory (2004; Territory Band)
No One Ever Works Alone (2004; z Sonore)
Alchemia (2005; z The Vandermark 5)
The Color Of Memory (2005; z The Vandermark 5)
Company Switch (2005; Territory Band 4)
Ideas (2005; z Marcinem Olesiem i Bartłomiejem Bratem Olesiem)
Journal (2006, Bridge 61)
CINC (2006; z Paulem Lyttonem i Philippem Wachsmannem)
Seven (2006; z Paalem Nilssen-Lovem)
Gate (2006; z Sound In Action Trio)
A Discontinuous Line (2006; z The Vandermark 5)
Four Sides To The Story (2006; LP z The Vandermark 5)
Beat Reader (2008; z The Vandermark 5)
Distil (2008; Atomic School Days)
Collected Fiction (2008)
Resonance Ensemble (2008)
Fox Fire (2009; z Barrym Guyem i Markiem Sandersem)
Annular Gift (2009; z The Vandermark 5)
Resonance (2009)

Oficjalna strona Kena Vandermarka

Paweł Baranowski